ภาพที่ 2 แสตมป์ชุดที่ระลึกสี่รัฐ

แหล่งที่มาภาพ: http://www.stampthailand.com/product/19197/แสตมป์ชุดสี่รัฐ-3

               แสตมป์ชุดที่ระลึกสี่รัฐ จัดสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 8 และนับเป็นแสตมป์ชุดสุดท้ายแห่งรัชกาล ขณะที่การพิมพ์ก็ใช้โรงพิมพ์กรมแผนที่ทหารบกอย่างสอดรับกับช่วงสงคราม เพราะทั้งการสื่อสารและการคมนาคมกับต่างประเทศไม่สะดวก การว่าจ้างโรงพิมพ์ต่างชาติจึงทำได้ยาก ทั้งนี้ แสตมป์เกือบทุกชุดในรัชกาลที่ 8 จัดพิมพ์ที่โรงพิมพ์กรมแผนที่ทหารบกเพียงแห่งเดียว

               แสตมป์ชุดนี้ประกอบด้วย 6 ชนิดราคา ได้แก่ 1 เซนต์ (สีเหลือง) จำนวน 168,000 ดวง, 2 เซ็นต์ (สีน้ำตาล) จำนวน 370,000 ดวง, 3 เซ็นต์ (สีเขียว) จำนวน 88,000 ดวง, 4 เซ็นต์ (สีม่วง) จำนวน 226,000 ดวง, 8 เซ็นต์ (สีแดง) จำนวน 380,000 ดวง และ 15 เซ็นต์ (สีน้ำเงิน) จำนวน 114,000 ดวง ทุกชนิดราคามีขนาด 25 x 20 มิลลิเมตร จำนวนพิมพ์แต่ละชนิดราคาไม่มากนัก อยู่ในหลักแสนดวงเท่านั้น ต่างจากแสตมป์ชุดอื่นที่จัดพิมพ์มาก่อนหน้า ซึ่งล้วนมียอดพิมพ์หลักล้านทั้งสิ้น

                ทยอยออกจำหน่ายตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2487 ได้แก่ ชนิดราคา 2 เซ็นต์ ในรัฐกลันตัน วันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2487 ได้แก่ ชนิดราคา 1, 3, 4, 8 และ 15 เซ็นต์ ในรัฐกลันตัน วันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2487 ได้แก่ ชนิดราคา 1, 4 และ 8 เซ็นต์ ในรัฐตรังกานู และวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2487 ได้แก่ ชนิดราคา 15 เซ็นต์ ในรัฐตรังกานู แสตมป์ชุดนี้จัดพิมพ์ขึ้นใช้เฉพาะใน 4 รัฐเท่านั้น

ภาพที่ 3 ตราประทับ TRENGGANU (ตรังกานู) บนแสตมป์ชุดที่ระลึกสี่รัฐ

แหล่งที่มาภาพ https://thairevenuestamps.com/2018/09/08/thai-occupation-of-malaya-general-stamps-issue-1944/

                ต่อมาในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2489 รัฐบาลไทยประกาศว่า มิได้มีภาวะสงครามอันแท้จริงกับอังกฤษ จึงจำต้องส่งคืนดินแดน 4 รัฐในแหลมมลายูคืนให้กับอังกฤษ ตามความตกลงสมบูรณ์แบบเพื่อยุติภาวะสงครามระหว่างสยาม อังกฤษ และอินเดีย นั่นคือสาเหตุให้แสตมป์ชุดที่ระลึกสี่รัฐต้องยุติการใช้งานไปโดยปริยาย

                แม้เป็นช่วงเวลาสั้น ๆ ราวสองปี ที่ใช้ผนึกบนจดหมายและไปรษณียภัณฑ์ แต่ก็เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ทางประวัติศาสตร์และการสงครามที่ประเทศไทยเคยเกี่ยวข้อง เป็นแสตมป์เพียงชุดเดียวในประวัติการไปรษณีย์ที่มีราคาหน้าดวงเป็นเซ็นต์ และอาจเป็นความทรงจำของบางคนที่โชคชะตาพาไปข้องแวะกับช่วงเวลาครั้งสงครามระอุผ่านการรับส่งจดหมาย

ข้อมูลอ้างอิง

หนังสือที่ระลึกงานแสดงตราไปรษณียากรแห่งชาติ ครั้งที่ 14 พ.ศ. 2544

หนังสือ 125 ปี ไปรษณีย์ไทย

หนังสือที่ระลึก 130 ปี กิจการไปรษณีย์ไทย

หนังสือ 130 ปี ตราไปรษณียากร เล่ม 1

นิตยสารแสตมป์และสิ่งสะสม พ.ย. 2561

ลมล่องข้าวเบา