*บทความนี้มีการเปิดเผยเนื้อหาของบทละครเรื่อง The Crucible*

               ในทศวรรษที่ 50 โลกที่เพิ่งฟื้นฟูจากสงครามโลกครั้งที่สองต้องเผชิญความขัดแย้งครั้งใหม่ที่มีชื่อว่า “สงครามเย็น” คู่มวยบนเวทีโลกประกอบด้วยฝ่ายคอมมิวนิสต์ที่มีสหภาพโซเวียตเป็นแกนนำ และฝ่ายเสรีนิยมที่มีสหรัฐอเมริกาเป็นผู้นำทีมที่การต่อสู้ทางอุดมการณ์ที่ดำเนินไปในหลายประเทศทั่วโลก สร้างความหวาดระแวงให้กับสหรัฐอเมริกาซึ่งกลัวว่าฝ่ายศัตรูอาจเข้ามาแฝงตัวอยู่ในพื้นที่ของตน ทำให้วุฒิสภาโจเซฟ แม็กคาร์ธี (Joseph McCarthy) จากพรรครีพับลิกัน ใช้เป็นโอกาสสร้างเรื่องมดเท็จกล่าวหาทำลายผู้ที่เห็นต่างว่าฝักใฝ่คอมมิวนิสต์นับไม่ถ้วน และอ้างว่าเป็นการทำเพื่อชาติ ขณะนั้นสังคมอเมริกันเกิดความปั่นป่วนและเต็มไปด้วยความหวาดระแวง จนนักเขียนบทละครนามเขื่องอย่างอาเธอร์ มิลเลอร์ (Arthur Miller) ต้องออกมาระบายความอัดอั้นผ่านบทละครเดอะครูซิเบิล (The Crucible) เรื่องราวของการล่าแม่มดในเมืองซาเลม (Salem) รัฐแมสซาชูเซทส์ (Massachusetts) ในปลายศตวรรษที่ 17 ที่สามารถทาบทับกับเหตุการณ์ร่วมสมัยได้ราวกับต่อจิ๊กซอว์

ภาพที่ 1: การพิจารณาคดีข้อหาแม่มดของจอร์จ จาคอบส์ ในปี 1692

แหล่งที่มาภาพ: Matteson, Tompkins. Witch Trail of George Jacobs. (1855). [Online]. Accessed 2024 Aug 8. Available from: https://www.worldhistory.org/Salem_Witch_Trials/

สาธุคุณแพร์ริส ผู้ว่าราชการแดนฟอร์ด และผู้พิพากษาฮาธอร์น ข้าราชการผู้ใส่หน้ากากแห่งศีลธรรม

               ในบทละครเดอะครูซิเบิล การเริ่มต้นล่าแม่มดเริ่มขึ้นหลังจากการล้มป่วยของเอลิซาเบธ แพร์ริส ลูกสาวของสาธุคุณแพร์ริส ผู้สอนศาสนาแห่งเมืองซาเลม ด้วยโรคที่หมอไม่สามารถรักษาได้ ผู้คนลือกันว่าเธอมี
พฤติกรรมแปลกๆ และสาธุคุณแพร์ริสยังเคยเห็นลูกสาวออกไปเต้นรำในป่ากลางดึกกับเด็กสาวคนอื่น เช่น อบิเกล วิลเลียมส์ หลานสาวของเขา และทิทูบา ทาสชาวบาร์เบโดส แพร์ริสหวาดกลัวว่าข่าวลือนี้จะทำลายชื่อเสียงของเขา จึงขอให้สาธุคุณเฮล ผู้เชี่ยวชาญด้านแม่มดหมอผีมาช่วยรักษาลูกสาว เฮลสามารถทำให้ทิทูบา “สารภาพ” ว่าได้ติดต่อกับปีศาจ และซัดทอดถึงคนอื่นว่ามากับปีศาจด้วย ซึ่งการติดต่อกับปีศาจนับเป็นการกระทำที่ชั่วร้ายและเป็นปฏิปักษ์ต่อศาสนาคริสต์

               นอกจากครอบครัวของผู้ถูกกล่าวหาแล้วไม่มีใครกล้าคัดค้านการจับกุม และการตั้งศาลพิจารณาคดีนี้ที่มีผู้ว่าราชการแดนฟอร์ดและผู้พิพากษาฮาธอร์นเป็นผู้ตัดสิน ทั้งสองเชื่อถือคำให้การของเหล่าเด็กสาว ข่าวลือ และพฤติกรรมทางศาสนาของผู้ถูกกล่าวหาจึงตัดสินโดยมีอคติ การติดต่อกับปีศาจกลายเป็นข้อหานี้ที่มีน้ำหนัก และกลายเป็นเครื่องมือที่ถูกคนบางกลุ่มนำมาใช้หาประโยชน์เข้าหาตน อาทิเช่น ครอบครัวพุตนัมที่ขัดแย้งเรื่องผลประโยชน์กับชาวเมืองบางคนและใช้ข้อหานี้ในการทำลายชื่อเสียงของพวกเขา

 จอห์น พรอคเตอร์ เหยื่อผู้ (ไม่) น่าสงสาร

               จากบทละคร มีประชาชนที่ไม่ได้ติดต่อปีศาจแต่ถูกจับ มีภาพจำของผู้ที่ถูกใส่ร้ายเป็นเหยื่อผู้น่าสงสาร เนื่องจากถูกคู่กรณีใช้ข้อกล่าวหานี้กลั่นแกล้งทำให้เดือดร้อนอยู่จริง ทว่าตัวละคร จอห์น พรอคเตอร์ อาจเป็นเหยื่อที่ผู้ชมหรือผู้อ่านไม่สามารถสงสารเขาได้อย่างเต็มที่ เนื่องด้วยบทละครได้ทิ้งคำใบ้ว่า จอห์น ผู้เป็นชาวนาอายุราว 30 ปี เคยมีความสัมพันธ์ลึกซึ้งกับวิลเลียมส์ สาวใช้ที่มีอายุเพียง 17 ปี เมื่อเอลิซาเบธ ภรรยารู้เรื่องนี้ก็ไล่วิลเลียมส์ออกจากบ้าน กลายเป็นชนวนให้วิลเลียมส์รู้สึกเคียดแค้นและกล่าวหาว่าเอลิซาเบธพยายามใช้มนตร์ดำในการฆาตกรรมเธอ ทำให้พรอคเตอร์พยายามทุกวิถีทางเพื่อช่วยภรรยาจนอาละวาดในศาลและโดนจับกุมด้วยในที่สุด แม้ว่าพรอคเตอร์เคยทำผิดกับวิลเลียมส์ แต่ก็ไม่สามารถปฏิเสธได้ว่าเขาก็เป็นเหยื่อในกระบวนการล่าแม่มดครั้งนี้เช่นกัน ในองค์สุดท้ายของละคร ชะตากรรมของพรอคเตอร์เป็นการถูกแขวนคอ แม้ว่าเอลิซาเบธจะสามารถโน้มน้าวให้เขายอมรับว่าติดต่อกับปีศาจและเซ็นชื่อสารภาพเพื่อหลีกเลี่ยงโทษประหารในตอนแรก แต่เขาฉีกคำรับสารภาพเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยเพราะไม่อยาก “ขายเพื่อน” เมื่อรู้ว่าแดนฟอร์ดจะต้องนำไปติดไว้ที่ประตูโบสถ์ให้
ชาวเมืองเห็น

จากละครเวทีสู่ละครชีวิตจริง

               เมื่อย้อนกลับมาดูสิ่งที่เกิดขึ้นในโลกความจริง การกวาดล้างคอมมิวนิสต์เริ่มต้นหลังวิกฤตเศรษฐกิจปีค.ศ. 1939 สหรัฐฯ มีความหวาดระแวงที่อุดมการณ์คอมมิวนิสต์เติบโตขึ้นทั้งในประเทศและต่างประเทศ สร้างความกังวลให้ฝั่งอนุรักษ์นิยมถึงอิทธิพลของระบอบคอมมิวนิสต์โดยเฉพาะในหน่วยงานราชการ จนในปีค.ศ. 1947 รัฐบาลของทรูแมน (Harry Truman) ประกาศการตรวจสอบความภักดีของเจ้าหน้าที่ในรัฐบาลกลางจนทำให้มี
เจ้าหน้าที่กว่าร้อยคนถูกไล่ออกเนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับองค์กรที่ไม่มีความเป็นอเมริกัน

               เป็นที่น่าสลดใจสำหรับประเทศที่ให้ความสำคัญกับการปกครองแบบเสรีประชาธิปไตยอย่างสหรัฐฯ ที่ไม่มีผู้มีอำนาจกล้าคัดค้านเมื่อการสอบสวนความเห็นต่างทางความคิดที่ถูกมองว่า “อันตราย”ได้กระจายวงกว้างไปเกือบทุกวงการแม้กระทั่งฮอลลีวูด ในปีเดียวกัน คณะกรรมการตรวจสอบกิจกรรมที่ไม่เป็นอเมริกันตัดสินลงโทษนักเขียนบทและผู้กำกับจำนวน 10 คน ที่สงสัยว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับพรรคคอมมิวนิสต์ในข้อหาละเมิดอำนาจสภาคองเกรส (United States Congress) นอกจากนี้ยังมีการสอบสวนบุคลากรอื่น ๆ ในฮอลลีวูดอีกกว่าร้อยคนที่ต้องสงสัยว่าพวกเขาอาจแฝงโฆษณาชวนเชื่อของคอมมิวนิสต์ลงไปในผลงาน อย่างไรก็ตาม มีคนบันเทิงฉวยโอกาสจากการที่รัฐหันมาห้ำหั่นประชาชนของตัวเองในครั้งนี้ วอล์ต ดิสนีย์เคยกล่าวหาอดีตพนักงานบางคนว่าเป็นคอมมิวนิสต์ และกล่าวหาว่าพรรคคอมมิวนิสต์อยู่เบื้องหลังการนัดหยุดงานด้วย

               ในปีค.ศ. 1950 แม็กคาร์ธีก้าวขึ้นมามีบทบาทพร้อมคำกล่าวอ้างว่าเขามีรายชื่อเจ้าหน้าที่รัฐที่ฝักใฝ่คอมมิวนิสต์กว่า 200 คน หลังจากนั้นเขาได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการกวาดล้างคอมมิวนิสต์ด้วยการกล่าวหาบุคคลผู้มีชื่อเสียงต่อหน้าสาธารณะโดยอ้างอิงหลักฐานเล็กน้อย ข่มขู่ด้วยการโจมตีข้อเสียและตั้งคำถามถึงความภักดีต่ออเมริกา ทำให้เขามีอิทธิพลและได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก

ภาพที่ 2: วุฒิสมาชิกโจเซฟ แม็กคาร์ธี โฉมหน้าแห่งการกวาดล้างคอมมิวนิสต์

แหล่งที่มาภาพ: United Press. Joseph Raymond McCarthy. (1954). [Online]. Accessed 2024 Aug 8. Available from: https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_McCarthy

               หลังจากละครเรื่องเดอะครูซิเบิลเปิดการแสดงได้ไม่นาน มิลเลอร์ถูกคณะกรรมการสอบสวนถึงกิจกรรมที่ไม่เป็นอเมริกัน เขาตอบคำถามเฉพาะที่เกี่ยวกับตัวเขาเองเท่านั้น และไม่ซัดทอดคนอื่นว่าเป็นคอมมิวนิสต์ ทำให้เขาได้รับโทษปรับและจำคุกในข้อหาละเมิดอำนาจสภาคองเกรส รวมถึงถูกขึ้นบัญชีดำและระงับพาสปอร์ต

               ขณะที่ อีเลีย คาซาน (Elia Kazan) นักแสดงและผู้กำกับที่อยู่เบื้องหลังภาพยนตร์ที่มีชื่อเสียงอย่างเรื่อง ”รถรางคันนั้นชื่อปรารถนา” (A Streetcar Named Desire) และ “ตะวันออกแห่งอีเดน” (East of Eden) ซึ่งเป็นเพื่อนคนหนึ่งของมิลเลอร์ได้ให้การซัดทอดสมาชิก 8 คนของในกลุ่มวงการละครเวทีที่คาซานเคยเป็นสมาชิก ทำให้ผู้คนบางส่วนในวงการฮอลลีวูดแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ว่าไม่เห็นด้วยที่เขาได้รับรางวัลเกียรติยศจากเวทีออสการ์ในปีค.ศ. 1999 อย่างไรก็ดี หากเปรียบเทียบเหตุผลในการสารภาพและซัดทอดคนอื่น ๆ ระหว่างคาซานกับตัวละคร
ทิทูบาก็มีความคล้ายกัน กรณีของทิทูบานั้นเกิดจากความหวาดกลัวการถูกลงโทษ ในกรณีของคาซานอาจต้องการรักษาอาชีพที่กำลังรุ่งเรือง และมีความกังวลอย่างจริงจังว่าคอมมิวนิสต์กำลังยึดครองวงการละครเวทีและสหรัฐอเมริกา

               เป็นเรื่องน่าเศร้าที่แม้เวลาจะผ่านมาหลายสิบปีแล้ว แต่แนวคิดเรื่องการป้ายสีใส่ร้ายจากละครเรื่องเดอะครูซิเบิลยังคงเกิดขึ้นกับสังคมปัจจุบัน มีเหตุการณ์ที่มีการนำข้อแตกต่างทางความคิดมาใช้ในการโจมตีทำลายบุคคลใดคนหนึ่งในประเทศที่มีการปกครองในระบอบประชาธิปไตยกลับจำกัดสิทธิและเสรีภาพทางความคิด ซึ่งเป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้ ปีศาจไม่สามารถทำลายมนุษย์ได้เท่ากับมนุษย์ทำลายล้างกันเอง เช่นเดียวกับความคิดไม่สามารถทำร้ายใครได้ ทว่าอำนาจและกฎหมายต่างหากที่เป็นเครื่องมือสามารถใช้ทำลายทั้งชีวิตของคนหนึ่งคนอย่างไม่เป็นธรรมได้ในพริบตา

ภาพที่ 3: อาเธอร์ มิลเลอร์ ขณะถูกสอบสวนจากคณะกรรมการตรวจสอบกิจกรรมที่ไม่เป็นอเมริกัน

แหล่งที่มาภาพ: Bettmann Archive. Playwright Arthur Miller Testifying to House Subcommittee. (1956). [Online]. Accessed 2024 Aug 8. Available from: https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/party-line

แกลเลอรี่

ดูทั้งหมด