ครั้งแรกที่ผู้เขียนได้รู้จักอุโมงค์แห่งแสง (Tunnel of Light) มาจากการได้เห็นภาพถ่ายรูปคนยืนอยู่ในขอบโค้งอุโมงค์ที่เป็นเหมือนกรอบภาพ พร้อมเงาสะท้อนบนผิวน้ำและมีช่องเขาที่สวยงามเป็นฉากหลัง ชวนให้ค้นหาว่าสถานที่แห่งนี้ตั้งอยู่ที่ใดบนโลกใบนี้ที่สามารถผสมผสานระหว่างภูมิทัศน์ตามธรรมชาติกับศิลปะ สถาปัตยกรรมได้อย่างลงตัว และปักหมุดไว้เป็นเป้าหมายวางแผนว่าต้องเดินทางไปเยี่ยมชมซักครั้ง

                อุโมงค์แห่งแสงตั้งอยู่ที่หุบเขาคิโยสึ (Kiyotsu Gorge) เมืองโทคามาจิ (Tokamachi) จังหวัดนีงาตะ (Niigata) ประเทศญี่ปุ่น เดิมเป็นอุโมงค์เก่าที่ถูกสร้างขึ้นในปีค.ศ. 1996 เพื่อใช้เป็นเส้นทางเดินชมความงดงามตามธรรมชาติของหุบเขาคิโยสึที่ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในสามของหุบเขาที่สวยงามที่สุดของญี่ปุ่น มีความยาวกว่า 750 เมตร เมื่อความนิยมเริ่มลดลง กอร์ปกับเมืองโทคามาจิเป็นเมืองแห่งศิลปะที่เต็มไปด้วยผลงานศิลปะกลางแจ้งที่รู้จักกันดีในชื่อหมู่บ้านศิลปะเอจิโกะ สึมาริ (Echigo-Tsumari Art Field) อุโมงค์เก่าแห่งนี้จึงถูกปรับปรุงให้เป็นพื้นที่จัดแสดงงานศิลปะร่วมสมัย และกลายเป็นส่วนหนึ่งของงานเทศกาลศิลปะนานาชาติ Echigo-Tsumari Art Triennale ซึ่งจัดขึ้นทุกๆ 3 ปี ในช่วงฤดูร้อน

               หม่าเหยียนซง (Ma Yansong) สถาปนิกชาวจีนจากบริษัท MAD Architects ได้นำแนวคิดเรื่องธาตุทั้งห้า (Five element) ตามหลักโหราศาสตร์จีน (ดิน โลหะ ไฟ น้ำ ไม้) มาใช้ในการแปลงโฉมออกแบบสร้างสถาปัตยกรรมและพื้นที่งานศิลปะที่แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และเชื่อมโยงผู้คนในท้องถิ่นและดึงดูดนักท่องเที่ยวให้กลับมาอีกครั้งเพื่อสัมผัสธรรมชาติด้วยมุมมองใหม่ที่แตกต่างออกไปจากเดิม

               จากปากทางเข้าอุโมงค์ เมื่อซื้อบัตรเข้าชมแล้วจะพบทางเดินทอดยาวเข้าสู่ภายใน จัดแสดงงานศิลปะโซนแรกในชื่อ “Expression of Color : ดิน” มีการติดตั้งไฟหลากสีฉาบลงบนผนังปูนเปลือย และเสียงดนตรีที่มีจังหวะและท่วงทำนองเปลี่ยนไปตามสีต่างๆ สร้างบรรยากาศให้ดูลึกลับทว่าชวนค้นหาว่าลึกเข้าไปในอุโมงค์มีอะไรรออยู่ ความตื่นตาตื่นใจช่วยย่นย่อให้เส้นทางเดินยาวดูสั้นลง เส้นทางนี้จะนำพาไปสู่จุดชมวิวและพื้นที่แสดงงานศิลปะ 4 แพลตฟอร์ม

 

ภาพที่ 1 งานศิลปะโซนแรกที่ใช้แสงไฟหลากสีย้อมอุโมงค์

 

แพลตฟอร์ม 1: อุโมงค์ปูนเปลือยที่คงสภาพเดิมตั้งแต่ก่อสร้างในปี 1996

               จุดชมวิวจุดแรกที่มองเห็นด้านข้างของหุบเขาเหมือนกำแพงหิน และมีแม่น้ำคิโยสึไหลผ่านอยู่เบื้องล่าง พร้อมกับบอร์ดนิทรรศการบอกเล่าถึงความเป็นมาและการปรับปรุงภายในอุโมงค์ รวมถึงให้ข้อมูลเกี่ยวกับความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติและระบบนิเวศ

 

ภาพที่ 2 โซนนิทรรศการขนาดย่อมที่แสดงถึงความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่บริเวณนี้

 

แพลตฟอร์ม 2: Invisible Bubble : โลหะ

               แคปซูลสีเงินตั้งอยู่ในอุโมงค์ที่ถูกทาทับด้วยแนวเส้นสีขาวดำเสมือนภาพลวงตา ชวนให้ยิ่งสงสัยว่าสิ่งนี้คืออะไร ทว่ารูปร่างที่ดูคล้ายเหมือนยานอวกาศจอดบนพื้นโลกนั้น แท้จริงแล้วด้านในเป็นห้องน้ำสาธารณะที่มีเพียงแห่งเดียวภายในอุโมงค์และสามารถใช้งานได้จริง อีกทั้งยังมองเห็นวิวทิวทัศน์ภายนอกได้ผ่านกระจกเคลือบฟิล์มโลหะที่มองเห็นได้ด้านเดียวจากภายใน

 

ภาพที่ 3 ห้องน้ำสาธารณะที่ถูกออกแบบให้เป็นชิ้นงานศิลปะที่ดูล้ำสมัย

 

แพลตฟอร์ม 3: Drops : ไฟ

               งานศิลปะจากกระจกวงกลมที่ติดตั้งตามความโค้งของอุโมงค์เปรียบเสมือนหยดน้ำเกาะบนฝ้าเพดานและถูกแช่แข็งในห้วงเวลา เมื่อมองเข้าไปในกระจกนูนที่มีแสงสีแดงส้มเรืองๆ อยู่เบื้องหลัง ภาพบนกระจกสะท้อนภูมิทัศน์โดยรอบและเงาภาพของผู้มาเยี่ยมชม ทำให้รู้สึกเชื่อมโยงเข้ากับธรรมชาติในรูปแบบที่แตกต่างออกไปให้อารมณ์ความรู้สึกทั้งลึกลับและอบอุ่นในเวลาเดียวกัน

 

ภาพที่ 4 ความงามของธรรมชาติที่ดูสวยแปลกตาเมื่อมองผ่านเงาสะท้อนบนกระจกที่ฝ้าเพดาน

 

แพลตฟอร์ม 4: Light Cave : น้ำ

               จุดสิ้นสุดของการเดินทางในอุโมงค์นี้เป็นไฮไลท์สำคัญและเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยม ผนังอุโมงค์ติดตั้งแผ่นแสตนเลสกึ่งขัดมัน บนพื้นมีแอ่งน้ำตื้น ๆ ทำหน้าที่เป็นกระจกสะท้อนภาพภูมิทัศน์ของช่องเขา ก่อเกิดเป็นภาพลวงตาสื่อถึงความไม่สิ้นสุดของธรรมชาติที่เป็นภาพของช่องเขารูปตัว V และเป็นภาพฉากหลังที่มีความสวยงามตามฤดูกาลที่แปรเปลี่ยนไปในแต่ละช่วงเวลา ซึ่งเป็นมุมมองย้อนกลับไปที่จุดเริ่มต้นของปากทางเข้าอุโมงค์ นับเป็นการชมธรรมชาติที่ไม่เหมือนที่อื่นใด...สวย สงบ และเยือกเย็น

 

ภาพที่ 5 เงาสะท้อนมุมมองของธรรมชาติบนกระจกน้ำที่ผสานเข้ากับอุโมงค์

ทำให้มุมนี้กลายเป็นมุมพิเศษ ไม่ซ้ำกับที่ใดในโลก

 

Periscope: ไม้

               หลังออกจากอุโมงค์มีร้านกาแฟและร้านขายของที่ระลึก ที่ชั้นบนมีบ่อน้ำร้อนแช่เท้า และมีธรรมชาติแวดล้อมที่สวยงาม การที่ได้นั่งพักกายพักใจอยู่บริเวณนี้ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลายความเมื่อยล้าจากการเดินเท้าระยะไกลได้เป็นอย่างดี

 

ภาพที่ 6 จุดแวะพักผ่อนคลายและดื่มด่ำกับธรรมชาติ

 

                ในมุมมองของผู้เขียน "อุโมงค์แห่งแสง" ทำหน้าที่เป็นพื้นที่แสดงงานศิลปะที่สร้างประสบการณ์ที่หลากหลาย ผลงานศิลปะที่ถูกติดตั้งไม่ได้แปลกแยก หรือมากเกินไปจนรบกวนทัศนียภาพแต่กลับช่วยเสริมความงดงามของธรรมชาติที่เปลี่ยนไปในแต่ละฤดูกาล สวยไม่ซ้ำเดิมทำให้อยากกลับมาเยี่ยมชมอีกสักครั้ง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

www.nakasato-kiyotsu.com/en

https://www.echigo-tsumari.jp/en/art/artwork/periscopelight_cave/