มีคนจำนวนไม่น้อยที่สงสัยว่าตราสัญลักษณ์บนประตูเหล็กทางเข้าตึกมิวเซียมสยามมีความหมายอย่างไร? หรือบางคนก็สงสัยว่าอดีตที่นี่เคยเป็นที่ตั้งของกระทรวงพาณิชย์ แล้วเหตุใดจึงมีตรารูปคทางูไขว้คล้ายกับสัญลักษณ์ของการแพทย์

               ก่อนอื่นต้องชี้แจงว่าตราสัญลักษณ์ที่ติดอยู่บนประตูเหล็กนั้นเป็นตราเก่าแก่ที่ถูกสร้างขึ้นพร้อมตึกหลังนี้ และมีอายุกว่าร้อยปีแล้ว แน่นอนว่า มาริโอ ตามาญโญ สถาปนิกได้ออกแบบตรานี้ขึ้นโดยไตร่ตรองอย่างถี่ถ้วนแล้ว ว่าสมควรใช้รูปสัญลักษณ์ของแอร์เมส ((Hermès) หรือเมอร์คิวรี่ ( Mercury เรียกตามแบบโรมัน)) บุตรของเทพซุส (Zeus) และเทพีไมอา (Maia) ซึ่งเป็นเทพนำโชคด้านการค้าตามความเชื่อในปกรณัมกรีกประดับที่ทางเข้าด้านหน้าตึกนี้

                ทั้งนี้ มีข้อสันนิษฐานเพิ่มเติมว่าขณะที่มาริโอออกแบบตึกหลังนี้เพื่อเป็นที่ทำการของกระทรวงพาณิชย์ ซึ่งเป็นกระทรวงที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 6 และยังไม่มีตราสัญลักษณ์ดังเช่นกระทรวงอื่น เขาจึงออกแบบตราเป็นรูปสัญลักษณ์เทพแอร์เมสประดับบนประตูแล้วส่งแบบไปยังโรงหล่อโลหะที่ต่างประเทศแล้วส่งกลับมาติดตั้งเข้ากับตัวตึก      

               คราวนี้เรามาดูลายละเอียดของลวดลายตราสัญลักษณ์บนประตูทางเข้าตึกมิวเซียมสยามกัน ลวดลายตรงกลางที่ดูโดดเด่นเป็นรูปคทาคาดูเซียส (Caduceus) หรือไม้เท้ามีงูสองตัวไขว้กัน และเหนือคทาเป็นหมวกที่มีปีกสองข้าง (winged helmet) สัญลักษณ์ประจำตัวของเทพแอร์เมสที่ได้รับความนิยมและรู้จักกันอย่างแพร่หลายมากที่สุด (แตกต่างจากสัญลักษณ์ทางการแพทย์ที่เป็นรูปไม้คทาของแอสคูลาปิอุส (Aesculapius) ผู้เป็นบุตรแห่งเทพอะพอลโล คทามีงูไขว้เพียงตัวเดียวเท่านั้น) ส่วนลายประดับโดยรอบคทาคาดูเซียส ได้แก่ ลายลูกปัด (beads) ลายเกลียวคลื่นม้วน (spiral waves) ซึ่งเป็นลวดลายเก่าแก่ตั้งแต่สมัยโรมัน ค้นพบครั้งแรกเป็นพื้นโมเสกที่เมืองปอมเปอี บางครั้งจึงเรียกลายเกลียวคลื่นนี้ว่า Vitruvian wave และลายดอกไม้ (rosette) ลวดลายทั้งหมดนี้ล้วนเป็นลายตกแต่งแบบคลาสสิคที่ถูกเลือกสรรให้สอดคล้องลงตัวไปกับอาคารที่ออกแบบเป็นสไตล์คลาสสิก

               นอกจากตึกมิวเซียมสยามแล้ว ตราสัญลักษณ์รูปคทาคาดูเซียสของแอร์เมสยังถูกใช้ประดับที่หน้าบันด้านหน้าตึกแถวร้านค้า ซึ่งเป็นตึกแถวรุ่นเก่าที่สร้างมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 โดยเฉพาะห้องที่อยู่หัวมุมบนถนนเฟื่องนคร และถนนอัษฎางค์ไม่กี่หลังเท่านั้น อาทิ ธนาคารกรุงไทย สาขาถนนเฟื่องนคร ร้าน Johny's Gems ถนนเฟื่องนคร สำนักงานทนายความมณีรัตน์ ริมถนนอัษฎางค์ ตึกหัวมุมซอยพระยาศรีที่อยู่ฝั่งตรงข้ามร้าน Motu Bangkok คาเฟ่และบาร์ ริมคลองหลอด

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

https://en.wikipedia.org/wiki/Hermes

ภาพที่ 1 ลายเส้นแสดงลักษณะสัญลักษณ์ที่โดดเด่นของเทพแอร์เมส คือ คทางูไขว้ 2 ตัว และหมวกมีปีก

ภาพที่ 2 ปูนปั้นสัญลักษณ์เทพแอร์เมสรูปคทางูไขว้ 2 ตัว ประดับหน้าบันตึกธนาคารกรุงไทย

สาขาถนนเฟื่องนคร

ภาพที่ 3 ลายเกลียวคลื่นม้วนสมัยโรมันที่ค้นพบครั้งแรกเป็นพื้นโมเสกที่เมืองปอมเปอี

แกลเลอรี่

ดูทั้งหมด