ผู้เขียนเคยเห็นภาพถ่ายของเพื่อนสนิทคนหนึ่งเป็นภาพอุโมงค์แห่งแสง (Light Cave) หุบเขาคิโยสึ จังหวัดนีงาตะ ประเทศญี่ปุ่น ตัวผนังอุโมงค์บุด้วยสแตนเลสเงาวับตัดกับพื้นด้านล่างที่เป็นบ่อน้ำตื้นสะท้อนแสง ทำให้เกิดภาพสะท้อนเงากระจกของหุบเขารูปตัววี และเงาของคนที่ไปยืนอยู่ตรงปลายอุโมงค์อย่างสมบูรณ์แบบราวกับภาพวาด ทำให้ผู้เขียนรู้สึกประทับใจและอยากไปเยี่ยมเยือนด้วยตาตนเองสักครั้งหนึ่ง

               ในช่วงกลางฤดูใบไม้ร่วงปีพ.ศ. 2567 ผู้เขียนจึงวางแผนเดินทางไปเที่ยวอุโมงค์แห่งแสงโดยการเช่ารถยนต์ขับไปเอง ซึ่งวันนั้นอากาศแจ่มใส ปลอดโปร่ง อุณหภูมิกำลังพอเหมาะพอดี และใบไม้กำลังผลัดใบเปลี่ยนสีอย่างสวยงาม

 

ภาพที่ 1 ระหว่างเส้นทางเดินไปอุโมงค์แห่งแสงผ่านธารน้ำและโตรกเขาคิโยสึ

 

               หากเอ่ยถึง "พิพิธภัณฑ์" ภาพจำของคนทั่วไปมักนึกถึงอาคารที่จัดแสดงโบราณวัตถุ ทว่า อุโมงค์แห่งแสง ที่ตั้งอยู่ในเมืองโทคามาจิ (Tokamachi) เป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะที่แตกต่างออกไป ด้วยการเปลี่ยน "อุโมงค์ชมธรรมชาติ" ให้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยที่มีผืนฟ้า สายน้ำ และหน้าผาเป็นส่วนหนึ่งของนิทรรศการ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพิพิธภัณฑ์ศิลปะกลางแจ้งขนาดยักษ์ที่ได้รับการยอมรับว่าใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกและโครงการศิลปะร่วมสมัยในพื้นที่ชนบท (Echigo-Tsumari Art Field) ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2543 ภายใต้แนวคิด "มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ" โดยเชิญศิลปินจากทั่วโลกให้สร้างผลงานศิลปะที่กลมกลืนกับภูมิประเทศ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่น ทำให้ทั้งเมืองกลายเป็น "พิพิธภัณฑ์มีชีวิต" ที่ผู้มาเยือนต้องออกเดินทางเพื่อค้นหา ในญี่ปุ่นมีพื้นที่ชนบทหลายแห่งที่เข้าร่วมโครงการนี้

 

ภาพที่ 2 ภายในอุโมงค์ แสงไฟระหว่างจุดติดตั้วงานศิลปะมีสีแตกต่างกัน

ช่วงต้นอุโมงค์เป็นสีแดง สร้างความรู้สึกลึกลับและน่าตื่นเต้น

 

               หนึ่งในผลงานที่ได้รับความนิยมที่สุดของอุโมงค์แห่งแสงเป็นผลงานของหม่าเหยียนซง (Ma Yansong) สถาปนิกชาวจีน ผู้ก่อตั้งสตูดิโอออกแบบและสถาปัตยกรรม MAD Architects ในปีพ.ศ. 2561 เขาสร้างชิ้นงานศิลปะด้วยแนวคิดเรื่อง "ธาตุทั้ง 5 ในธรรมชาติ" (ดิน น้ำ ไฟ ไม้ และโลหะ) ทำการปรับโฉมอุโมงค์ชมวิวหุบเขาคิโยสึเคียวทางเดินชมวิวธรรมชาติที่สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2539 ให้กลายเป็นชิ้นงานศิลปะในเทศกาลศิลปะนานาชาติ โดยใช้แสง สี น้ำ และภูมิทัศน์เป็นวัสดุหลักในการสร้างประสบการณ์ให้ผู้ชม เพื่อเชื่อมโยงมนุษย์เข้ากับหุบเขาคิโยสึ

 

ภาพที่ 3 งานศิลปะในวัตถุทรงแคปซูลสีเงิน มีกระจกเงาให้ผู้ชมถ่ายภาพตัวเอง

ส่วนด้านในผนังลวดลายนี้คือห้องน้ำที่ซ่อนตัวอย่างมิดชิด

 

               ตลอดเส้นทางเดินระยะทาง 750 เมตรภายในอุโมงค์มีจุดชมวิวและงานศิลปะเป็นระยะ หลังก้าวเข้าสู่อุโมงค์ ผนังสีดำและลวดลายเรขาคณิตช่วยสร้างบรรยากาศเพื่อเตรียมผู้เข้าชมก่อนเข้าสู่พื้นที่แห่งการค้นพบ และระหว่างเดินภายในอุโมงค์มีการย้อมแสงไฟสีสันต่างๆ (แดง ส้ม เขียว น้ำเงิน) สลับในแต่ละโซนช่วยปรับเปลี่ยนอารมณ์ของผู้ชม เมื่อเดินไปสักระยะผนังอุโมงค์ที่เผยให้เห็นวิวจากแสงธรรมชาติส่องกระทบผนังอุโมงค์ที่แสดงภาพเปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลาของวัน หรือฤดูกาล ซึ่งผู้ชมจะเห็นทิวทัศน์ที่แตกต่างกันอย่างน่ามหัศจรรย์ ผลงานชิ้นหนึ่งมีลักษณะออกแบบเป็นแคปซูลสีเงินสะท้อนแสง ตั้งโดดเด่นอยู่ตรงกลางอุโมงค์ ซึ่งเป็นห้องน้ำสาธารณะที่ใช้งานได้จริง สถาปนิกออกแบบให้คนที่อยู่ข้างในสามารถมองเห็นวิวด้านนอกอุโมงค์ได้ด้วย แต่คนข้างนอกจะมองไม่เห็นด้านใน

 

ภาพที่ 4 ช่องชมวิวด้วยแสงธรรมชาติ มองเห็นหน้าผาหินราวงานศิลปะชิ้นหนึ่ง

 

               เมื่อเดินต่อไป ทิวทัศน์ที่มองเห็นเป็นหน้าผาหินภูเขาไฟรูปทรงเสาหกเหลี่ยมที่เกิดขึ้นจากการเย็นตัวของลาวาเมื่อหลายหมื่นปีก่อน และเป็นหลักฐานทางธรณีวิทยาที่ทำให้คิโยสึเคียวได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งใน "สามหุบเขาที่งดงามที่สุดของญี่ปุ่น" นอกจากนี้ผนังอุโมงค์ยังประดับด้วยกระจกนูนรูปทรงหยดน้ำสะท้อนเงา พร้อมซ่อนหลอดไฟสีส้มแดงไว้ด้านหลัง ให้ความรู้สึกลึกลับ น่าค้นหา และอบอุ่นในเวลาเดียวกัน

 

ภาพที่ 5 ผนังอุโมงค์ประดับด้วยกระจกนูนรูปทรงหยดน้ำสะท้อนเงา ให้ความรู้สึกราวกับอยู่บนยานอวกาศ

 

               ส่วนปลายอุโมงค์นับเป็นไฮไลท์ที่นักเดินทางทั่วโลกต่างจดจ่อเฝ้ารอและสร้างภาพจำให้กับสถานที่แห่งนี้ มีการสร้างแอ่งน้ำตื้นปูพื้นให้สะท้อนเงาของท้องฟ้า หน้าผา และสายน้ำของหุบเขาจนเส้นแบ่งระหว่างธรรมชาติกับงานศิลปะเลือนหายไป โดยไม่มีการใช้กระจกแม้แต่บานเดียว นับเป็นการออกแบบที่คำนวนผลลัพธ์ไว้อย่างประณีต สร้างประสบการณ์เหนือจริงให้ผู้ชมรู้สึกยืนอยู่ระหว่างโลกแห่งความจริงกับโลกแห่งจินตนาการ

               ทั้งนี้ ความงามของสถานที่แห่งนี้เปลี่ยนไปตามฤดูกาลด้วย ขณะที่ผู้เขียนมาเยือนเป็นช่วงกลางฤดูใบไม้ร่วง จึงได้สัมผัสกับความงดงามของธรรมชาติเป็นภาพใบไม้หลากสี ไล่เฉดตั้งแต่สีนวล เหลือง ส้ม ทองแอร่ม ล้วนอบอุ่นสบายตาอย่างยิ่ง

 

ภาพที่ 6 อุโมงค์แห่งแสง จุดดึงดูดให้ผู้คนแวะมาเยี่ยมเยือนที่นี่

 

               ความน่าสนใจของอุโมงค์แห่งแสงจึงไม่ใช่การสร้างสิ่งใหม่ขึ้นมาแทนธรรมชาติ หากแต่เป็นการออกแบบให้ผู้ชม "มองเห็นธรรมชาติในมุมใหม่" ตามที่ผู้ออกแบบใช้หลักการของธาตุทั้งห้ามาเป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบพื้นที่และการใช้สี เพื่อให้ผู้ชมรับรู้ถึงความเปลี่ยนแปลงของแสง เสียง และภูมิประเทศระหว่างการเดินทางผ่านอุโมงค์ที่ส่งผลให้ชิ้นงานศิลปะแปรเปลี่ยนมุมมองไปตามฤดูกาล ไม่ซ้ำเดิม ตลอดทั้งปี

 

ภาพที่ 7 ภูมิทัศน์ของหุบเขามุมมองจากช่องในอุโมงค์

 

               อุโมงค์แห่งแสงให้แง่คิดทำให้ผู้เขียนตระหนักว่างานศิลปะไม่จำเป็นต้องสร้างขึ้นเพื่อเอาชนะธรรมชาติ หากแต่สามารถทำหน้าที่เป็นกรอบที่ช่วยให้มนุษย์มองเห็นความงามของธรรมชาติได้ชัดเจนยิ่งกว่าเดิม ซึ่งเป็นแก่นสำคัญของโครงการศิลปะร่วมสมัยในพื้นที่ชนบทที่เปลี่ยนธรรมชาติอันเงียบสงบให้กลายเป็นห้องเรียนกลางแจ้งที่ดึงดูดนักเดินทางจากทั่วโลกให้มาพิสูจน์ด้วยดวงตาของตัวเอง

 

คิโยสึเคียว (Kiyotsu Kyo) Tunnel of Light

เวลาเปิดเข้าชม

เดือนมีนาคม–พฤศจิกายน เวลา 08.30–17.00 น. (เข้าชมรอบสุดท้าย 16.30 น.)

เดือนธันวาคม–กุมภาพันธ์ เวลา 09.00–16.00 น. (เข้าชมรอบสุดท้าย 15.30 น.)

เปิดตลอดปี ช่วงหิมะตกหนักอาจปิดให้บริการชั่วคราว และช่วงวันหยุดหรือฤดูใบไม้เปลี่ยนสีอาจต้องจองล่วงหน้า

ค่าเข้าชม (2026) ผู้ใหญ่ 1,200 เยน นักเรียนประถมและมัธยมต้น 500 เยน เด็กก่อนวัยเรียนเข้าฟรี

 

การเดินทาง
จากกรุงโตเกียว นั่งรถไฟชินคันเซ็นสายโจเอ็ตสึไปยังสถานีเอจิโกะ-ยูซาวะ (Echigo-Yuzawa) ใช้เวลาประมาณ 80 นาที จากนั้นต่อรถบัสด่วนไปยังทางเข้าคิโยสึเคียว (Kiyotsu Gorge Entrance) ใช้เวลาประมาณ 25–30 นาที แล้วเดินต่ออีกประมาณ 30 นาทีถึงทางเข้าอุโมงค์ หรือเช่ารถขับจากสถานีรถไฟใช้เวลาประมาณ 30 นาที