ในระหว่างคาบเรียนวิชาประวัติศาสตร์ ผู้เขียนได้ดูรูปภาพโบราณวัตถุในหนังสือเรียนแล้วมีความรู้สึกสงสัยว่า “ของจริงจะสวยเหมือนในรูปไหม?” และกลายเป็นแรงผลักดันให้ผู้เขียนเดินทางไปยังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร เพื่อเยี่ยมชมโบราณวัตถุจริงที่จัดแสดงและสัมผัสกับความงดงามที่ตัวอักษรไม่อาจบรรยายถ่ายทอดออกมาได้ทั้งหมด ซึ่งพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ได้รวบรวมโบราณวัตถุมากมายและเรื่องราวจากหลากหลายยุคสมัยเอาไว้ในสถานที่เดียว

               ทันทีที่ก้าวเข้าสู่บริเวณพิพิธภัณฑ์ บรรยากาศความวุ่นวายภายนอกก็เลือนหายไปในพริบตา ราวกับได้ย้อนกาลเวลากลับไปสู่ห้วงเวลาในอดีตอีกครั้ง หากผู้หลงใหลเรื่องราวในอดีตย่อมสัมผัสได้ถึงบรรยากาศแห่งอดีตและเพลิดเพลินไม่น้อยกับการใช้เวลาภายในพิพิธภัณฑ์ที่มีห้องจัดแสดงทั้ง 12 โซนที่จัดแสดงนิทรรศการบอกเล่าเรื่องราวในแง่มุมที่แตกต่างกันออกไป ทั้งความเชื่อ วัฒนธรรม ศิลปะและวิถีชีวิตของผู้คนในแต่ละยุคสมัย ราวกับกำลังเปิดหน้าบันทึกประวัติศาสตร์ทีละหน้า

               ผู้เขียนเริ่มต้นเดินชมนิทรรศการที่อาคารมหาสุรสิงหนาท และห้องลพบุรีที่จัดแสดงประติมากรรมสำริดรูปพระศิวะ (Golden Boy) ประติมากรรมสำริดกะไหล่ทองรูปมนุษย์ยืน โบราณวัตถุชิ้นสำคัญที่พลิกหน้าประวัติศาสตร์เกี่ยวกับวัฒนธรรมและความเชื่อของอาณาจักรขอมโบราณแบบเดิมโดยสิ้นเชิง ประติมากรรมมีอายุราว 1,000 ปี และเพิ่งเดินทางจากพิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโปลิทัน ประเทศสหรัฐอเมริกากลับคืนสู่ผืนแผ่นดินไทย เมื่อปี พ.ศ. 2567

ภาพที่ 1 ประติมากรรมสำริดรูปพระศิวะ

               ยิ่งเมื่อผู้เขียนได้เห็นวัตถุของจริงอยู่ตรงหน้า ความประณีตของชิ้นงานปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจน ความวิจิตรงดงามหลังตู้กระจก แสงตกกระทบผิวสำริดกะไหล่ทองสะท้อนสีเหลืองทองอร่ามสว่างทั่วทั้งองค์ แต่สิ่งน่าสนใจไม่แพ้ความงดงามกลับเป็นเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง ทั้งนี้ แต่เดิมเคยมีความเชื่อว่าอาณาจักรขอมแผ่อิทธิพลเข้ามาสู่ที่ราบสูงโคราช หากประติมากรรมสำริดชิ้นนี้เปรียบเสมือนบันทึกหน้าหนึ่งของประวัติศาสตร์ และเป็นหลักฐานสำคัญที่ทำให้เกิดข้อสันนิษฐานใหม่ว่า ที่ราบสูงโคราชอาจมีบทบาทสำคัญในการเมืองภายในและการขึ้นสู่อำนาจของราชวงศ์ขอม ซึ่งชวนให้ผู้คนหันมาสนใจและตั้งคำถามเกี่ยวกับอดีตอีกครั้ง

               ขณะที่โบราณวัตถุในห้องศรีวิชัยอย่าง “พระคเณศปางชวา” เป็นภาพสะท้อนของความเชื่อและศรัทธาที่ดำรงอยู่คู่กับผู้คนข้ามกาลเวลา ประติมากรรมแกะสลักรูปพระคเณศสี่กร ทรงศิราภรณ์ประดับด้วยกะโหลกมนุษย์ ประทับนั่งบนบัลลังก์หัวกะโหลก สลักจากหินภูเขาไฟ ศิลปะชวาตะวันออก อายุกว่า 1,000 ปี จากจันทสิงส่าหรี เกาะชวา ประเทศอินโดนีเซีย โดยตามประวัติกล่าวไว้ว่า ผู้สำเร็จราชการเกาะชวาซึ่งเป็นชาวฮอลันดาน้อมเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในคราวเสด็จประพาสชวาเมื่อปี พ.ศ.2439 และมีความเชื่อว่าการสักการะบูชาพระคเณศองค์นี้ช่วยขจัดปัดเป่ามนต์ดำ สิ่งอัปมงคล โรคภัย และกำจัดศัตรูให้หมดสิ้น

ภาพที่ 2 พระคเณศปางชวา

               ความเงียบสงัดภายในห้องจัดแสดงช่วยขับเน้นให้ดูน่าเกรงขามของพระคเณศให้เด่นชัดขึ้น หากผู้เขียนไม่ได้มาเห็นด้วยตาตนเองก็คงไม่มีโอกาสได้สัมผัสความรู้สึกที่ยากต่อการอธิบายถึงความสง่างามและความน่าเลื่อมใสที่แผ่ออกมาจากประติมากรรม แม้ว่ากาลเวลาผ่านมานานนับพันปี ทว่าความเชื่อและความศรัทธาที่ผู้คนมีต่อพระคเณศยังคงปรากฏให้เห็นในปัจจุบัน สะท้อนถึงพลังแห่งความเชื่อและศรัทธาที่หยั่งรากลึกลงไปในจิตใจของผู้คนมาอย่างยาวนาน

               หากกล่าวถึงความศรัทธา พุทธศาสนาเป็นสิ่งที่อยู่คู่กับผู้คนในแผนดินไทยมายาวนาน โดยมีโบราณวัตถุชิ้นสำคัญทางพุทธศาสนาอย่าง “ธรรมจักรกับกวางหมอบ” ตั้งตระหง่านจัดแสดงอยู่กลางห้อง ห้องทวารวดี ประติมากรรมสลักด้วยหินตระกูลหินปูนหรือหินทราย สีและผิวสัมผัสของเนื้อหินที่ผ่านกาลเวลาเพิ่มเสน่ห์ให้กับประติมากรรม แกะสลักเป็นวงกลมตรงกลางสลักเป็นดุมคล้ายล้อเกวียน สื่อความหมายถึงการแสดงปฐมเทศนา หรือการประกาศพระธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยการหมุนกงล้อแห่งธรรมให้เคลื่อนไป รูปกวางที่หมอบเคียงข้างเป็นสัญลักษณ์แทนความหมายถึงป่าอิสิปตนมฤคทายวัน สถานที่ที่พระพุทธองค์ทรงแสดงพระธรรมเทศนาเป็นครั้งแรก จากความประณีตในทุกรายละเอียด ชวนให้ผู้เขียนรู้สึกประหลาดใจและตั้งข้อสงสัยว่าในอดีตเครื่องมือเครื่องใช้ยังไม่พัฒนา เหตุใดจึงสามารถสร้างประติมากรรมได้อย่างงดงาม

ภาพที่ 3 ธรรมจักรกับกวางหมอบ

               ภายในพิพิธภัณฑ์ยังมีโบราณวัตถุสำคัญอีกชิ้นหนึ่งที่คนไทยมีความคุ้นเคยเป็นอย่างดีผ่านภาพประกอบบนหน้าหนังสือเรียนสมัยวัยประถมศึกษา คือ “ศิลาจารึกหลักที่ 1” ตั้งจัดแสดงอย่างโดดเด่นและปะทะกับสายตาทันทีหลังก้าวพ้นขั้นบันไดมาถึงห้องสุโขทัย อาคารประพาสพิพิธภัณฑ์

               จารึกพ่อขุนรามคำแหง มรดกแห่งความทรงจำของโลก ถูกค้นพบเมื่อปี พ.ศ. 2376 บริเวณเนินปราสาทเมืองเก่าสุโขทัย โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะยังทรงผนวชเป็นพระภิกษุและเสด็จธุดงค์ผ่านเมืองเก่าสุโขทัย ภายในจารึกบันทึกเรื่องราวของพ่อขุนรามคำแหง ทั้งพระราชประวัติ วิถีชีวิตของชาวสุโขทัย การปกครอง และการประดิษฐ์อักษรไทย ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของภาษาไทยที่ใช้สืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน ศิลาจารึกหลักที่ 1 สลักจากศิลาทรายแป้ง มีลักษณะเป็นแท่งหินสี่เหลี่ยมยอดแหลมคล้ายทรงกระโจม แผ่นหินสีเทาเรียบง่าย แต่ทุกด้านกลับเต็มไปด้วยตัวอักษรที่บอกเล่าเรื่องราวเมื่อกว่า 700 ปีก่อน ราวกับกำลังอ่านจดหมายที่ผู้คนในอดีตส่งต่อข้ามกาลเวลามายังปัจจุบัน สิ่งที่ถูกจารึกไว้ไม่ได้เป็นเพียงตัวอักษร หากแต่เป็นภาพสะท้อนมุมมองของผู้คนในยุคสมัยนั้นด้วย

ภาพที่ 4 ศิลาจารึกหลักที่ 1

               สำหรับผู้เขียนการเดินทางมายังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร นอกจากได้มาเยี่ยมชมโบราณวัตถุที่เคยเห็นผ่านตาจากภาพประกอบในหนังสือเรียน ก่อนได้มาทำความรู้จักในฐานะวัตถุจริงแล้ว การยืนมองวัตถุเหล่านั้นทำให้เกิดการตั้งคำถามมากมายกับบทเรียนที่เคยเชื่อโดยไม่มีข้อสงสัยเลยแม้แต่น้อย ซึ่งเป็นการเปิดมุมมองใหม่ให้เข้าใจผู้คนในอดีตผ่านร่องรอยหลักฐานที่หลงเหลืออยู่

                แม้ว่าผู้เขียนจะไม่ได้เดินชมห้องจัดแสดงครบทุกห้อง แต่ก็เพียงพอต่อการเรียนรู้เรื่องราวในประวัติศาสตร์เพิ่มขึ้นมากกว่าที่เคยเข้าใจผ่านหนังสือเรียน และรู้สึกอยากกลับมาเยี่ยมชมอีกในครั้งต่อไป เพื่อค่อยๆ เปิดอ่านหน้าประวัติศาสตร์ยุคสมัยอื่น และรับฟังเสียงสะท้อนจากร่องรอยในอดีตที่ยังคงก้องอยู่ตราบจนปัจจุบัน

แกลเลอรี่

ดูทั้งหมด