ใครที่เดินผ่านหน้าตึกมิวเซียมสยามย่อมสังเกตเห็นว่า บริเวณชั้นที่ 2 มีการตกแต่งประดับประดามากกว่าชั้นอื่น และมักสะดุดสายตากับรูปปูนปั้นหล่อแม่พิมพ์เฉพาะใบหน้าของหญิงสาวอมยิ้มดูละมุนละไมปานเทพีในปกรณัมกรีก ชวนให้นึกสงสัยว่า เธอคือใคร? หากปรับโฟกัสใหม่แล้วถามว่า การสร้างรูปใบหน้ามนุษย์นี้มีความหมายว่าอย่างไร การหาคำตอบอาจต้องสืบค้นย้อนไปศึกษาเทียบเคียงกับยุคกรีกโรมัน

               ในทางสถาปัตยกรรมและศิลปะการตกแต่ง มีคำศัพท์เฉพาะที่ใช้เรียกรูปหน้ากาก ใบหน้ามนุษย์หรือสัตว์ที่ใช้ประดับด้านหน้าอาคาร ว่า มาสคารอน (Mascaron) ซึ่งอาจมีรูปลักษณ์ที่น่ากลัว ตลก หรือเป็นแบบธรรมชาติก็ได้ เดิมทีจุดประสงค์ของการตกแต่งด้วยมาสคารอน คือ ปกป้องพลังชั่วร้ายไม่ให้เข้าไปในอาคาร จึงเป็นเหตุผลว่าการประดับตกแต่งด้วยมาสคารอนจึงอยู่ในจุดที่มองเห็นชัดอย่างส่วนบนของหน้าต่าง หรือประตูทางเข้าอาคารอย่างรูปหน้าของกอร์กอนที่วิหารศักดิ์สิทธิ์เทพอะพอลโลที่สร้างเมื่อศตวรรษที่ 6 และ 3 ก่อนคริสต์ศักราช
เมืองดิดี้มา (Didyma) ตุรกีในปัจจุบัน

ภาพที่ 1 รูปมาสคารอนที่สลักเป็นหน้าของกอร์กอนที่วิหารศักดิ์สิทธิ์เทพอะพอลโล

               กล่าวกันว่าในสมัยยุคกลาง (Middle Ages) และยุคเรอเนสซองต์ (Renaissance) รูปปั้นมาสคารอนก็ยังคงทำหน้าที่หลอกวิญญาณชั่วร้าย จนกระทั่งยุคบาโรก (Baroque) เป็นต้นมา มาสคารอนจึงถูกใช้เพื่อการตกแต่งเท่านั้น และได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในสมัยศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะช่วงยุคศิลปะอาร์ตนูโว (Art Nouveau) มีอาคารสำคัญหลายแห่งประดับประดาด้วยมาสคารอน อาทิ โรงละครโอเปราที่ถนน
เลขที่ 8 ปารีส ( 8 Av. de l'Opéra) 

ภาพที่ 2 รูปมาสคารอนใบหน้าหญิงสาวโรงละครโอเปราที่ถนนเลขที่ 8 ปารีส

               เมื่อพินิจดูมาสคารอนที่ตึกมิวเซียมสยามก็เห็นว่า ใบหน้างามพริ้มนี้มีผมลอนหยักโศกคาดศีรษะด้วยมงกุฎรูปรัศมีอาทิตย์อาจตีความได้ถึงเทพีในปกรณัมกรีกอย่างอโฟรไดท์ (Aphrodite) หากเทียบเคียงกับประติมากรรมสมัยกรีกโรมัน ซึ่งอโฟรไดท์เป็นเทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ก็ดูสอดคล้องเข้าคู่กับตราสัญลักษณ์
แอร์เมส (Hermes) เทพแห่งการพาณิชย์ที่ติดอยู่ที่ประตูเหล็กทางเข้าตึกมิวเซียมสยามที่เคยเป็นที่ตั้งของกระทรวงพาณิชย์

               นอกจากตึกมิวเซียมสยามแล้วเรายังสามารถพบเห็นการประดับอาคารด้วยมาสคารอนได้ที่หน้าอาคารสถานีตำรวจพระราชวังที่ออกแบบโดยมาริโอ ตามาญโญ สถาปนิกคนเดียวกัน และหน้าหอรัษฎากรพิพัฒน์ในพระบรมมหาราชวัง (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ)

ภาพที่ 3 รูปมาสคารอนเหนือกรอบหน้าต่างอาคารสถานีตำรวจพระราชวัง

แหล่งที่มาข้อมูล

https://en.wikipedia.org/wiki/Mascaron_(architecture)

แกลเลอรี่

ดูทั้งหมด