นับแต่ก้าวแรกที่ผู้มาเยือนเดินเข้าภายในตึกมิวเซียมสยามย่อมสังเกตเห็นว่ากระเบื้องปูพื้นที่นี่มีลวดลายแปลกตา และรับรองได้ว่าไม่เคยเห็นจากที่ใดมาก่อน ด้วยแผ่นกระเบื้องเหล่านี้ถูกออกแบบและสั่งทำขึ้นพิเศษเฉพาะตึกนี้เท่านั้น แน่นอนว่ากระเบื้องกว่า 80 เปอร์เซ็นต์เป็น ‘ออริจินัล’ ของแท้ดั้งเดิมที่ติดตั้งขึ้นพร้อมตึกเมื่อกว่าร้อยปีที่แล้ว

               กระเบื้องที่อยู่ใต้ฝ่าเท้าของทุกคนเป็น “กระเบื้องหินขัด” (terrazzo) ที่มีลวดลายหลัก 2 ลายเป็นลายดอกไม้แบบอาร์ตนูโว (Art Nouveau) ในกรอบสี่เหลี่ยมเชื่อมต่อลายด้วยกระเบื้องสี่แผ่นเข้าด้วยกันเป็น ‘ลายพื้น’ และลายดอกไม้ที่มีเส้นตรงแต่งขอบในกรอบสี่เหลี่ยมที่เชื่อมต่อลายด้วยกระเบื้องสี่แผ่นเป็น ‘ลายขอบ’

               ในการปูพื้นกระเบื้องสถาปนิกได้คำนวณขนาดพื้นที่กับจำนวนแผ่นกระเบื้องไว้อย่างละเอียด สังเกตได้จากตำแหน่งและลักษณะการปูกระเบื้องที่ให้ความสำคัญกับความสมมาตรที่สมบูรณ์แบบ โดยเริ่มจากการปูกระเบื้องลายพื้นตรงกึ่งกลางของพื้นที่ทั้งหมดก่อน ตามด้วยกระเบื้องลายขอบ แล้วปูพื้นส่วนที่ชิดติดผนังด้วยกระเบื้องหินขัดสีขาวธรรมดาไม่มีลวดลาย เมื่อมองเผินๆ แลดูคล้ายกับพื้นปูพรมที่มีพื้นผิวมันปลาบ

               กระเบื้องหินขัดเป็นนวัตกรรมใหม่ที่เพิ่งเข้ามาในสังคมไทยโดยต้องสั่งทำจากต่างประเทศและใช้ปูพื้นอาคารรูปแบบตะวันตก ทั้งนี้ กระเบื้องหินขัดเป็นวัสดุที่มีความทนทานสูงมาก ด้วยมีการันตีอายุการใช้งานไว้ตั้งแต่ 75 ปีขึ้นไปเลยทีเดียว จึงนำเข้ามาใช้แทนกระเบื้องหินอ่อนที่มีราคาสูงและกระเบื้องเขียนลายที่มีความคงทนน้อยกว่า ซึ่งกระเบื้องปูพื้นตึกมิวเซียมสยามนั้นก็สั่งทำจากเมืองมิลาน ประเทศอิตาลี ด้วยพบตัวอักษรปั๊มคำว่า MILANO อยู่ด้านหลังกระเบื้องแผ่นหนึ่งที่ชำรุดเสียหาย

               จากประวัติความเป็นมาของการทำหินขัดสามารถย้อนไปได้ไกลถึงสมัยโรมันโบราณที่มีการค้นพบหลักฐานของพื้นหินขัดที่เมืองปอมเปอีและเฮอร์คิวเลเนียม (Pompeii and Herculaneum) หรือบางแหล่งข้อมูลก็อ้างว่าเก่าแก่ถึงสมัยอียิปต์โบราณ ทว่าการทำกระเบื้องหินขัดสมัยใหม่นั้นเริ่มขึ้นประมาณ 500 ปีที่แล้วในเมืองเวนิส ประเทศอิตาลี โดยช่างฝีมือชาวเวนิสเป็นผู้ค้นพบวิธีนำเศษหินอ่อนชิ้นเล็กชิ้นน้อยที่เหลือจากงานแกะสลักประติมากรรมมาฝังลงในส่วนผสมคอนกรีตแล้วขัดพื้นผิวเพื่อสร้างระเบียงของบ้าน อันเป็นที่มาของชื่อเรียกกระเบื้องหินขัดว่า “เทอราซโซ” หรือคำว่า terrace ในภาษาอิตาเลียน ทั้งนี้ ขั้นตอนการทำกระเบื้องหินขัดก็นับได้ว่าเป็นนวัตกรรมรีไซเคิลเศษวัสดุ สร้างสรรค์เป็นกระเบื้องปูพื้นที่มีความทนทาน และกลายเป็นวัสดุหลักที่ใช้ตกแต่งพื้นผิวให้สวยงามคงทนของอิตาลี

               ย้อนกลับมาที่ตึกมิวเซียมสยาม หากใครช่างสังเกตจะพบว่ากระเบื้องหินขัดถูกออกแบบไว้เฉพาะสำหรับพื้นที่มีการใช้งานหนักหน่วง เปียกน้ำได้ หรือพื้นที่ใช้สอยที่ต้องการพื้นที่มีความคงทนมากกว่าพื้นไม้ขัดเงาที่เป็นรอยขีดข่วนได้ง่าย เช่น โถงทางเข้าอาคาร ตลอดแนวระเบียงทางเดินทั้ง 3 ชั้น และห้องที่สองของชั้น 1 ทางปีกขวามือ (หันหน้าเข้าหาตึก) ซึ่งเดิมเคยเป็นห้องทำงานของแผนกชั่งตวงวัด (เมื่อครั้งยังเป็นที่ทำการกระทรวงพาณิชย์) ที่มักวางอุปกรณ์เครื่องมือเครื่องใช้ที่มีน้ำหนักมาก

              นอกจากนี้ ใครสายตาดีก็ขอท้าให้ไปลองมองหากระเบื้อง 5 แผ่นที่ช่างปูพื้นทำพลาด ทำให้ลวดลายไม่เชื่อมต่อกัน นับว่าเป็น “อันซีน” ที่ไม่ค่อยมีใครสังเกตเห็น ใบ้ให้นิดนึงว่าเป็นกระเบื้องลายขอบที่ระเบียงชั้น 3 ปีกขวามือ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

https://ntma.com/history-of-terrazzo/

https://en.wikipedia.org/wiki/Terrazzo

แกลเลอรี่

ดูทั้งหมด